Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi sử dụng lao động nữ? 7 quy định đặc biệt 2026

Sử dụng lao động nữ không chỉ đòi hỏi sự tinh tế trong quản lý mà còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định riêng biệt của pháp luật. Để tránh rủi ro pháp lý và xây dựng môi trường làm việc văn minh, các doanh nghiệp cần nắm vững 7 lưu ý quan trọng dưới đây khi ký kết hợp đồng và sử dụng lao động nữ năm 2026.

1. Ưu tiên giao kết hợp đồng lao động mới

Khi hợp đồng lao động hết hạn trong thời gian lao động nữ đang mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi, doanh nghiệp không được chấm dứt hợp đồng mà phải ưu tiên giao kết hợp đồng lao động mới. Đây là quy định nhân văn nhằm bảo vệ việc làm ổn định cho phụ nữ trong giai đoạn nhạy cảm.

2. Quyền lợi về thời gian nghỉ ngơi “đặc quyền”

Lao động nữ được hưởng các khoảng thời gian nghỉ mà vẫn hưởng nguyên lương theo hợp đồng:

• Nghỉ trong kỳ kinh nguyệt: Mỗi ngày 30 phút, ít nhất 03 ngày trong một tháng.

• Nghỉ khi nuôi con dưới 12 tháng tuổi: Mỗi ngày 60 phút để cho con bú, vắt, trữ sữa và nghỉ ngơi.

• Lưu ý: Nếu lao động nữ không có nhu cầu nghỉ và được doanh nghiệp đồng ý cho làm việc, doanh nghiệp phải trả thêm tiền lương tương ứng với thời gian không nghỉ đó.

3. Không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng

Doanh nghiệp tuyệt đối không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với lao động nữ vì lý do: Kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Trường hợp doanh nghiệp giải thể hoặc phá sản thì mới được phép chấm dứt, nhưng phải thực hiện đúng quy trình bồi thường.

4. Hạn chế sử dụng lao động nữ làm việc nặng nhọc, nguy hiểm

Doanh nghiệp không được sử dụng lao động nữ mang thai (từ tháng thứ 7 hoặc tháng thứ 6 nếu làm việc vùng sâu vùng xa) hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi làm các công việc:

• Làm thêm giờ (tăng ca).

• Làm việc vào ban đêm.

• Đi công tác xa.

• Các công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con (theo danh mục của Bộ Y tế).

5. Chế độ chuyển đổi công việc khi mang thai

Nếu lao động nữ làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại mà mang thai và có thông báo của cơ sở y tế, doanh nghiệp phải thực hiện một trong hai phương án:

1. Chuyển sang làm công việc nhẹ hơn.

2. Giảm bớt 01 giờ làm việc mỗi ngày mà vẫn hưởng nguyên lương và các quyền lợi hiện có.

6. Đảm bảo lắp đặt phòng vắt, trữ sữa mẹ

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp sử dụng từ 1.000 lao động nữ trở lên bắt buộc phải lắp đặt phòng vắt, trữ sữa mẹ tại nơi làm việc. Chính phủ cũng khuyến khích tất cả các doanh nghiệp (dù quy mô nhỏ) xây dựng không gian này để hỗ trợ lao động nữ duy trì nguồn sữa nuôi con.

7. Quyền đơn phương tạm hoãn hợp đồng của lao động nữ

Khi có xác nhận của cơ sở y tế về việc tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu đến thai nhi, lao động nữ có quyền đơn phương tạm hoãn hợp đồng lao động. Trong trường hợp này, họ không phải bồi thường phí đào tạo hay các khoản chi phí liên quan khác cho doanh nghiệp.