KHÔNG KÝ HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG CÓ TRÁI LUẬT KHÔNG?

Trong thực tế, rất nhiều người lao động bắt đầu công việc chỉ bằng thỏa thuận miệng, không ký kết văn bản rõ ràng. Điều này khiến không ít người băn khoăn liệu việc không ký hợp đồng lao động có vi phạm pháp luật hay không, và quyền lợi của mình có được bảo vệ khi xảy ra tranh chấp. Thông qua bài viết dưới đây Legal Advisor Viet sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất pháp lý, rủi ro tiềm ẩn và hướng xử lý phù hợp theo quy định hiện hành.

Hợp đồng lao động là gì? (Cơ sở pháp lý)

Theo quy định của Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả lương, điều kiện làm việc, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động. Dù được thể hiện dưới bất kỳ tên gọi nào, chỉ cần có yếu tố trả lương, quản lý, điều hành và giám sát thì vẫn được xem là quan hệ lao động và chịu sự điều chỉnh của pháp luật. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo vệ quyền lợi của người lao động khi phát sinh tranh chấp.

Các hình thức hợp đồng lao động hợp pháp

Pháp luật hiện hành công nhận nhiều hình thức hợp đồng lao động nhằm phù hợp với sự phát triển của thị trường lao động. Hợp đồng có thể được giao kết bằng văn bản giấy, văn bản điện tử có giá trị pháp lý tương đương hoặc trong một số trường hợp đặc biệt là bằng lời nói. Tuy nhiên, đối với các công việc có thời hạn từ 01 tháng trở lên, việc giao kết bằng văn bản là yêu cầu bắt buộc. Việc nắm rõ hình thức hợp pháp giúp người lao động tránh rơi vào tình trạng làm việc không có căn cứ pháp lý rõ ràng.

Không ký hợp đồng lao động có trái luật không?

Trong đa số trường hợp, việc không ký hợp đồng lao động là hành vi trái với quy định của pháp luật. Khi người lao động làm việc thường xuyên, có sự quản lý, trả lương và thời gian làm việc ổn định nhưng không được ký hợp đồng thì người sử dụng lao động đã vi phạm nghĩa vụ pháp lý. Pháp luật không cho phép doanh nghiệp né tránh trách nhiệm bằng cách không ký hợp đồng, bởi bản chất quan hệ lao động vẫn tồn tại và cần được bảo vệ.

Trường hợp không bắt buộc ký hợp đồng bằng văn bản?

Theo luật, chỉ những công việc có thời hạn dưới 01 tháng mới được phép giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói, trừ một số ngành nghề đặc thù bắt buộc phải ký văn bản. Tuy nhiên, trên thực tế, hình thức này tiềm ẩn rất nhiều rủi ro cho người lao động do không có căn cứ rõ ràng để chứng minh quyền lợi. Vì vậy, dù không bắt buộc, việc ký kết bằng văn bản vẫn là phương án an toàn và được khuyến nghị.

Người lao động chịu rủi ro gì khi không có hợp đồng?

Khi không có hợp đồng lao động, người lao động gần như mất đi “tấm khiên” pháp lý bảo vệ mình. Các rủi ro phổ biến bao gồm không được đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, không được đảm bảo quyền lợi khi tai nạn lao động, dễ bị chấm dứt công việc đột ngột hoặc nợ lương mà không có căn cứ yêu cầu bồi thường. Trong trường hợp tranh chấp, người lao động sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc chứng minh mối quan hệ lao động hợp pháp.

Doanh nghiệp không ký hợp đồng lao động bị xử phạt thế nào?

Pháp luật quy định rõ mức xử phạt đối với hành vi không ký hợp đồng lao động với người lao động. Tùy theo số lượng lao động vi phạm, doanh nghiệp có thể bị phạt hành chính lên đến hàng trăm triệu đồng, đồng thời buộc phải ký hợp đồng, truy đóng bảo hiểm xã hội và bồi thường thiệt hại phát sinh. Điều này cho thấy việc không ký hợp đồng không chỉ gây rủi ro cho người lao động mà còn là gánh nặng pháp lý lớn đối với doanh nghiệp.

Làm việc không có hợp đồng có được coi là lao động hợp pháp không?

Dù không ký hợp đồng lao động, nhưng nếu người lao động có thể chứng minh được quá trình làm việc thực tế thông qua bảng lương, tin nhắn, email, nhân chứng hoặc phân công công việc thì quan hệ lao động vẫn có thể được pháp luật công nhận. Trong trường hợp này, người lao động vẫn có quyền yêu cầu bảo vệ quyền lợi của mình theo quy định, dù việc chứng minh sẽ phức tạp và mất nhiều thời gian hơn.

Người lao động nên làm gì khi không được ký hợp đồng?

Khi rơi vào tình trạng làm việc không có hợp đồng lao động, người lao động nên chủ động yêu cầu doanh nghiệp ký kết đầy đủ để đảm bảo quyền lợi. Nếu bị từ chối hoặc có dấu hiệu vi phạm, việc tìm đến sự hỗ trợ từ các đơn vị tư vấn pháp lý uy tín như Legal Advisor Viet – Cố vấn pháp lý là giải pháp cần thiết. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực lao động – việc làm, Legal Advisor Viet sẽ giúp người lao động đánh giá đúng tình huống, thu thập chứng cứ và đưa ra hướng xử lý phù hợp theo đúng quy định pháp luật.

>>> Đọc thêm: Hợp đồng dân sự là gì? Các loại hợp đồng dân sự phổ biến

Kết luận

Hợp đồng lao động là căn cứ pháp lý quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động. Trong hầu hết các trường hợp, việc không ký hợp đồng là trái luật và tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng. Người lao động cần chủ động bảo vệ mình bằng cách hiểu rõ quy định pháp luật và tìm đến sự hỗ trợ của các đơn vị tư vấn pháp lý chuyên nghiệp khi cần thiết, thay vì chấp nhận làm việc trong tình trạng không có sự đảm bảo rõ ràng.